9.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sorumluluk Sınav Soruları

9.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Sorumluluk Sınav Soruları WORD İndir

2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM  YILI
………………………………………………………  LİSESİ  
9.SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ

SORUMLULUK YAZILI YOKLAMA  SINAV SORULARI
AD:                              SOYAD:                 SINIF:                        NO:

OKUMA VE YAZMA BECERİSİ

                            KALDIRIMLAR

              Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında;

              Yürüyorum, arkama bakmadan yürüyorum.

              Yolumun karanlığa saplanan noktasında,

              Sanki beni bekleyen bir hayal görüyorum.

              Kara gökler kül rengi bulutlarla kapanık;

              Evlerin bacasını kolluyor yıldırımlar.

              İn cin uykuda, yalnız iki yoldaş uyanık;

              Biri benim, biri de serseri kaldırımlar.

               ...                                                        Necip Fazıl Kısakürek

             1.  Verilen şiirde yer alan yapı unsurlarını tespit ederek yazınız. ( 15 puan )

Kafiye düzeni ( 3 puan ):

Ölçü ( 2 puan ):

Nazım birimi ( 2 puan ):

Kafiye/ redif ( 8 puan ):

Kafiye düzeni ( 3 puan ):

Çapraz kafiye / abab

Ölçü ( 2 puan ) :

7+7=14’lü hece ölçüsüyle yazılmış.

Nazım birimi ( 2 puan ):

Dörtlük

Kafiye/ redif ( 8 puan ):

Ortasında -tasında

Yürüyorum -rüyorum » -r+üyorum} –rü: tam uyak, +yorum: redif

Noktasında -tasında » -ta+sında } –ta: tam uyak, +sında: redif

Görüyorum -rüyorum

Kapanık -anık

Yıldırımlar -ldırımlar» –ldırım+lar }-ldırım: zengin uyak, +lar: redif

Uyanık -anık » -a-nık }-a: yarım uyak, -nık: redif

Kaldırımlar –ldırımlar

             2.  Macide, altı aydan beri aynı evde yaşadığı hâlde henüz hiçbiriyle içli dışlı olamadığı akrabalarına daha fazla bir şey sormuyordu. Sabahları notalarını alıp gidiyor, akşamüstü henüz ortalık kararmadan gelip odasına kapanıyordu. Semiha’nın ona bu kadar içerlemesine sebep belki de bu uzak duruştu.

Bu parçadaki “içerlemek” kelimesinin anlamını bağlamdan hareketle yazınız. Siz de bu kelimeyi farklı bir cümlede parçadaki anlamıyla kullanınız. (10 puan)

             Parçadaki “içerlemek” kelimesinin anlamını “gücenmek, kırılmak, alınmak” veya bu anlamı karşılayacak farklı bir ifadeyle yazmaları ve bu kelimeyi farklı bir cümlede parçadaki anlamıyla kullanmaları beklenmektedir. Örnek Cevaplar:

             a. Parçadaki “içerlemek” kelimesi, “gücenmek, kırılmak” anlamında kullanılmıştır. Arkadaşımın bir selam bile vermeyişine çok içerledim.

             b. “İçerlemek”, “darılmak” anlamındadır. Onun, benim hakkımdaki kırıcı sözlerini duyunca içerlemiştim.

             c. Parçadaki “içerlemek” kelimesi, “kırılmak” demektir. Bu konuda size içerlediğimi söylemek istiyorum.

             3.  Aşağıdaki metinlerden hareketle soruları cevaplayınız.

                                            I. Metin                                                           II. Metin

            Bu metinleri verilen ölçütlere göre karşılaştırarak tabloyu doldurunuz. (15 puan)

            
4.  Yardım etmeliyiz birbirimize. İşin ucu dokunur sana komşunun başına bir hâl gelse.

Bir eşekle bir at gidiyordu yan yana.

Hiç de kibar ve nazik değildi at.

Koşumundan başka şey de yoktu sırtında.

Eşek, eziliyor yükün altında fakat atın yardımını diliyordu durmadan.

Yoksa ölecekti şehre varmadan.

— Dileğim, diyordu, yapılmaz bir iş değildir.

Bu yükün yarısı size vız gelir.

At kabul etmiyordu bunu.

Bu parçadaki temel çatışmayı ve bu çatışmanın çözümü için bir önerinizi yazınız. (15 puan)

Örnek Cevaplar:

1. Eşeğin yardıma olan ihtiyacı ile atın umursamazlığı arasındaki çelişkidir.

 At, eşeğin durumuna bakarak yükün yarısını kendi üstüne alır.

2. Eşek, attan yardım istiyor ama at hiç oralı olmuyor dolayısıyla çatışma oluşuyor. Çatışmanın çözümü için at, umursamaz tavrından vazgeçip eşeğe yardım etmek için çareler arar.

3. Eşek, taşıyamayacağı kadar büyük bir yükün altında ezilirken at, eşeğe yardım etmemektedir.

 At ve eşek bir anlaşmaya varıp yükü dönüşümlü olarak taşıyabilirler.

        5.  “Ali Rıza Bey çıldırıyor musun? Ne yapalım şimdi böyle geçiyor... Kızlara koca bulmak lazım... Eve kapatılmış bir kızı bu zamanda kimse arayıp sormuyor... Bu yaptıklarımız sırf onlara hayırlı bir kısmet bulmak için... Çocuklarına hanlar hamamlar mı yaptın, bırak biçareler de başlarının çarelerine baksınlar...” diye çıkışıyordu. Görünüşte Şevket de bu fikirde idi:

             — Baba, hayat değişmiş, diyordu. Emin ol ki bu eğlencelerde zannettiğin kadar korkulacak bir şey yok... Şimdi bütün dünya böyle... Ne yapalım... Asrın icabatına uymaya mecburuz... Sen başka bir zamanın adamı olduğun için bunların ne kadar tabii ve zaruri şeyler olduğunu görmüyorsun.

             Ali Rıza Bey evvelâ şaşırdı, oğlunun da öteki çocukları gibi değiştiğine, bozulduğuna hükmetti. Fakat biraz sonra anladı ki Şevket yine eski Şevket’tir.

             (...)

             Yaprak Dökümü romanında anlatıcının tutumundan hareketle hangi bakış açısıyla yazıldığını belirleyiniz. Belirlediğiniz bakış açısının esere nasıl yansıdığını açıklayınız. ( 15 puan )

             Hâkim ( İlahi-Tanrısal ) bakış açısı ile yazılmıştır ( 10 puan ). Anlatıcı; olaylara ve kahramanlara hâkimdir. Olayların nasıl gelişeceğini bilir ve görür. Olayları anlatırken kahramanların aklından geçenleri ve psikolojilerini yansıtır. (5 puan)

            ( ... )

           Akşamın beş buçuğunda daha Niğde istasyonunda kahve içiyordum, sokak fenerleri yanarken Kayseri’de olacağım. Bisikletin ilk icadı zamanlarında ona verilen şeytanarabası ismini bu otoraya saklamak lazımmış! Fakat ikisi arasında âdeta nalınlı adam ile patenli adam farkı var. Otobüsün mütemadiyen taşla, toprakla boğuşmasına mukabil otoray, cilalı çelik raylar üstünde yağ gibi kayıyor. Ulukışla ile Kayseri arasında günde iki sefer yapan bu arabaların, birinci ve ikinci sınıf yolcuları için, şoförün arkasında dört maroken koltuğu, camekânlı bir kapı ile buradan ayrılan geri tarafında da demokratlara mahsus, yirmi otuz kişilik kanepesi var. Mesela, Kayserililer bizim Ada vapurları biletinden daha ucuz bir para ile günübirliğine Bor bahçelerinde eğlenmeye gidiyorlar. Şoför, daha doğrusu makinistin bana anlattığına göre Adana ve Kayseri’de oturan iki akraba, mesela bir ana kız, pazar sabahları bulundukları yerden hareket ediyor, öğleyin Ulukışla’da birleşiyorlar; akşama doğru yine evlerine dönüyorlarmış. Bu seyahat, artık yolculuktan usandığım bir zamana rastlamış olmakla beraber beni atlıkarıncaya binmiş bir bayram çocuğu gibi eğlendiriyordu. Otoray, son derece munis bir dekor arasından akıp giderken kâh makinistin omuz başından önümüzdeki yola, kâh arkaya geçerek akşam ışıklarıyla sararıp kızaran ovalara bakıyordum. Yolculukta akşam, insanın gayri ihtiyari garipsediği, kendini karanlık düşüncelere bıraktığı saattir. Halkın akşam garipliği terkibiyle anlattığı bu duyguda kendimizi uçsuz bucaksız mesafeler arasında kaybolmuş hissetmemizi, arkada bıraktığımız uzağı bir daha görmek şüphesinin, öndeki uzağa yetişememek korkusunun elbette bir payı vardır. Mesafelere hâkim olmak emniyeti işte bu şüphe ve korku mefhumunu kaldırıyor, insana bu geniş ovalarda kendi mahallesinde, evinin bahçesinde dolaşmak hissini veriyor. 

       6.  Yukarıda verilen metnin türünü belirleyiniz. Belirlediğiniz metin türünün özelliklerinden üçünü yazınız.

          ( 15 puan )

          Metnin türü: Gezi Yazısı ( 5 puan )

          • Bir yazarın gezip gördüğü yerlerle ilgili gözlem, deneyim ve yorumlarını aktardığı edebî bir türdür. • Kişisel yaşam çevresinde gelişen bir metin türüdür. • Gezilip görülen yerlerle ilgili bilgi verilir, o yerlerin güzellikleri ve görülmeye değer özellikleri etkileyici bir anlatımla dile getirilir. • Gezilip görülen yerin tüm ayrıntıları gezi yazısında metne aktarılmaz. Okurun ilgisini çekebilecek ayrıntılar ele alınır. • Gözlemin önemli olduğu bu edebî türde hikâyelerden, efsanelerden, anılardan, atasözlerinden ve deyimlerden yararlanılır. • Öyküleyici, betimleyici ve açıklayıcı anlatım biçimlerinden; örnekleme, karşılaştırma gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanılır.
• Çoğu kez kronolojik zamanlı belli bir plan dâhilinde yazılır.
• Gezi yazısında görülenler genellikle birinci kişinin ağzından yani gezenin ağzından anlatılır. • Gezi yazılarının dili sade ve yalın olmalıdır. Özelliklerin her biri 5 puandır. (3 x 5 = 15 puan) 

  7. Nihat Sami Banarlı’nın “Türkçemizin yanlış yoldan uyanması” olarak tarif ettiği durumdan yola çıkarak dilimizde yoğun olarak kullanılan yabancı sözcüklerin yarattığı olumsuz etkiyi değerlendiriniz. (Puanlama yapılırken metin içerisindeki bütünlüğe - giriş, gelişme, sonuç- (5 puan), yazım kurallarına (5 puan) ve noktalama işaretlerine (5 puan) dikkat edilecektir.)

    Türk dilinin geçmişi çok uzun yıllara dayanan ve çok geniş coğrafyalarda yaşayan ( yaşamış) bir dil olduğu için başka dillerden etkilenmesi ve başka dilleri etkilemesi kaçınılmazdır. Dünya üzerinde konuşulan dillerin hepsi az ya da çok başka bir dil ya da dillerle ilişki içindedir. Bu ilişki zamanla farklı dillerden yabancı kelimeleri bünyesine katmış ve neredeyse bunlar Türk dilinin bir parçası haline gelmiştir. Uzun yıllar sonunda dilimize öyle bir yerleşmişler ki Türk dili ile özdeşleşmiştir. Nihat Sami Banarlı’nın “Türkçemizin yanlış yoldan uyanması” olarak tarif ettiği durum da işte bu noktada kendini göstermiştir. Kendi dilimizin zenginliklerini bir kenara bırakıp başka dillerden aldığımız kelime ve kelime gruplarını kullanarak dilimizin kuralsız ve istisnalarla dolu bir dil olduğu görüntüsü verdiğini ifade etmiş olabilir. Yabancı dillerin Türkçeyi etkilemesi yalnızca sözcük ve terim girişiyle sınırlı kalmamış, diğer dillerden alıntıların Türkçenin ses yapısına uydurulmasında da yabancı dillerin ses bilgisi özellikleri baskın olmuştur. Yabancı sözcüklerin Türkçede özgün yazım ve söyleniş özellikleriyle kullanılması olumsuzluklara yol açtığı gibi eklemeli bir dil olan Türkçede yabancı kökenli sözlere ekler Türkçe söylenişe göre getirildiğinde gülünç yazım biçimleri ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak dilimize yabancı kökenli sözcükleri girmesi gramer yapımızı olumsuz yönde etkilemiştir.

DİNLEME BECERİSİ 

NEVRUZ

NOT: DİNLEME İKİ KEZ YAPILACAKTIR.

1. Nevruz kelimesinin sözlük anlamı nedir? (10 puan)

Belgesele göre Nevruz, gece ile gündüzün eşitlendiği ve baharın müjdecisi olan 21 Mart tarihinde kutlanan, doğanın uyanışını simgeleyen köklü bir bayramdır.

2.  Nevruz ne zaman kutlanmaktadır? (15 puan)

21 Mart’ta kutlanmaktadır.

3.  Belgesele göre nevruz hangi coğrafyalarda kutlanmaktadır?(15 puan)

Nevruz Bayramı, Orta Asya'dan Balkanlar'a, Orta Doğu'dan Anadolu'ya kadar uzanan çok geniş bir

 Kuzey yarım küre coğrafyasında yüz milyonlarca insan tarafından kutlanmaktadır.

4. Nevruzda ne tür faaliyetler yapılmaktadır?(15 puan)

Hazırlıklar: Evler baştan aşağı temizlenir, yeni kıyafetler giyilir.

Kutlamalar: Büyük Nevruz ateşleri yakılır, ateşin üzerinden atlanır.

Bolluk ve bereketi temsilen boyalı yumurtalar tokuşturulup yenir, yöresel yemeklerle bereket sofraları kurulur.

5.  Nevruzda yapılan etkinliklerin toplum hayatına sağladığı katkıları söyleyiniz?(15 puan)

Nevruz; toprağın yeşermesiyle insanların ruhlarını da tazelediği, birlik, beraberlik ve dayanışmayı artıran bir değerdir. Geçmiş ile gelecek arasında güçlü bir kültürel köprü kurar. Kültürel çeşitliliğin ve ortak mirasın en güzel örneklerinden biridir.

6.  Nevruzda örsün üzerinde niçin demir dövülür? (15 puan)

Demirin ateşle buluşup şekillenmesi, kışın bitişini ve toprağın (doğanın) yeniden uyanışını sembolize eder.

Geçmişin zorluklarının geride bırakılıp, yeni yıla güçlü bir başlangıç yapılması inancını taşır.

7. Nevruzda yapılan etkinliklerden size en ilginç geleni hangisiydi? (15 puan)

    Öğrenci cevapları değerlendirilir. 

Not: Sınav süresi 40 dakikadır. Başarılar.

                                                                        ………………….                        

                                            Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni