10.Sınıf Peygamberimizin Hayatı 2.Dönem 2.Yazılı Soruları

2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

………………………………………………………  LİSESİ

10.SINIF PEYGAMBERİMİZİN HAYATI DERSİ

2.DÖNEM  2.ORTAK YAZILI YOKLAMA  SINAV SORULARI

AD:                            SOYAD:                           SINIF:                        NO:

1.             Seriyye ne demektir? Açıklayınız.

Hedef ve planını Hz. Muhammed’in (sav) belirleyip kendisinin katılmadığı ve bir sa­habiyi komutan tayin ettiği askerî harekâtlara denir.

2.             İlk seriyye hangisidir? Yazınız.

Hz. Hamza komutasın­daki seferdir.

3.             Gazve ne demektir? Açıklayınız.

Hz. Peygamber'in bizzat katılıp yönettiği askerî harekâtlara denir.

4.             İlk gazve hangisidir? Yazınız.

Ebva (Veddan) Gazvesi

5.             Müslümanlar açısından seriyye ve gazvelerin amaçlarından iki tanesini yazınız.

a)             Müslüman nüfuzu altındaki topraklardan geçmenin Me­dine yöneticisi Hz. Peygam­ber’in (s.a.v) izniyle olabileceğini kabul ettirmek.

b)            Müslümanların gücünü gös­tererek müşrikleri barışa ve İslam’a davet etmek

c)             Kervan yollarını kontrol ede­rek Mekke ekonomisini baskı altında tutmak

d)            Hicret'ten önce el konulan mallarını onlardan geri almak

6.             İslam dini hangi durumlarda savaş yapılmasını emreder? Açıklayınız.

Sadece zulüm ve saldırı karşısında yapılması­nı emreder.

7.             İslam dininin savaş hukukunu açıklayınız.

Allah Teala, savaşın sadece Allah (c.c) yolunda olmasını temel meşruluk şartı saymaktadır. İslam dini savaşlarda çocuklara, yaşlılara ve kadınlara zarar verilmemesini emrederek hukuki sınırlar koymuş­tur. Bu kural hak ve hukukun yolunu açarak toplumu her türlü kötülükten arındırmayı amaçlar.

8.             Bedir neden önemli bir yerdir? Açıklayınız.

Bedir, Arap Yarımadası'nın genel yapısına göre su kaynaklarının daha çok bulunduğu bir yerdir. Mekke-Medine yolunun Şam kervan yoluyla birleştiği yerde, ticaret kervanlarının sık geçtiği bir güzergâh üzerinde bulunur ve önemli bir konaklama noktasıdır.

9.             İslam barış odaklı bir din olmakla beraber müşriklerin inananlara sürekli sal­dırmaları üzerine Müslümanların varlıklarını devam ettirebilmeleri için savaş­maktan başka seçeneği kalmamıştır. Böyle bir ortamda müslümanları müşrik­lerle savaşa götüren sebeplerden iki tanesini yazınız.

¾            Müşriklerin müslümanlara yönelik tehditleri

¾            Ticaret yollarındaki çatışmalar

¾            Abdullah bin Cahş’ın seriyyesi

10.        Bedir gazvesinde müslü­manların amacı nedir? Açıklayınız.

Savaşmak değil müşriklerin bin deve, elli bin dinar sermaye ile hazır­ladığı Ebu Süfyan başkanlığındaki kervana ulaşmaktır.

11.        Hz. Peygamber'in Bedir Gazvesi’ne giderken bazı sahabileri savaşmadan geri göndermesinin sebebi nedir? Açıklayınız.

Peygamberimiz yaşı küçük olduğu için sekiz genci şehre geri göndermiştir.

12.        Müslümanlar, Ebu Süfyan’ın kervanını ele geçirmek ya da Mekke ordusuyla savaşmak arasında karar verirken tartışırlar. Karar sürecini etkileyen durumları yazınız.

Hz. Muhammed (s.a.v) gazve hazırlıkları sırasında, davetten stratejilere kadar her konuda sahabe ile istişare eder. Habercilerden, Ebu Süfyan’ın kervanı ile sahilden kaçtığını ve Mekke ordusunun doğrudan üzerlerine geldiğini öğrenince Müslümanları toplar ve onlara:

“Ey Müslüman topluluğu! Kureyş ordusu Mekke’den çıktı; üzerimize doğru büyük bir öfke ve azgınlıkla geliyor. Ne dersiniz? Sizce kervanın peşine düşmek mi daha uygundur yoksa gelen Kureyş ordusu ile savaşmak mı?” diye sorar.

Hz. Peygamber’in bu sorusu üzerine bazı müslümanlar, kervanı ele geçirmenin daha kolay oldu­ğunu Mekkeliler ile çatışmaya gerek olmadığını söyler. Hz. Muhammed (sav) kervanın ve Mekke ordusunun durumunu açıkladıktan sonra Hz. Ebu Bekir, tereddüt içinde olan orduya müşriklerle savaşmanın daha uygun olduğunu vurgulayan bir konuşma yapar. Bunun üzerine muhacirlerden Mikdat bin Amr ve ensardan Sad bin Muaz Hz. Muhammed’e olan iman ve bağlılıklarını ifade eder. Hz. Peygamber, Enfal suresinin 7 ve 8. ayetlerinde Allah’ın (c.c) buyurduğu gibi kolay olanı değil, hakkı hâkim kılmak için mücadele etmeyi tercih eder. Bu karar üzerine ordunun, müşrikleri nerede karşılayacağını ve savaş alanındaki yerleşimini istişare ederler.

13.        Hz. Peygamber’in savaş stratejilerini belirlerken ashabıyla yaptığı istişarelerin önemini yazınız.

Peygamberimiz (s.a.v), İsabetli stratejiler belirlemeyi, ordunun motivasyonunu artırmayı, hata riskini en aza indirmeyi ve İslam ümmetine birlikte karar alma kültürünü miras bırakmayı sağlamıştır.

14.        Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadelerin başına (D), yanlış ise (Y) yazınız.

a)             (....D…) Bedir Savaşı, İslam tarihindeki ilk büyük savaştır.

b)            (..Y...) Bedir Savaşı’nda müslümanlar sayıca müşriklerden daha fazladır.

c)             (..D...) Hz. Peygamber, Bedir Savaşı öncesinde ashabıyla savaş stratejileri hakkında    

             istişareler yapmıştır.

d)            (...D..) Ebu Süfyan, kervanın kurtulduğunu öğrendikten sonra savaşın gereksiz olduğunu düşünmüştür.

e)             (...Y..) Bedir Savaşı’nda müslümanlar, müşriklerden daha iyi teçhizata sahiptir.

15.        Bedir savaşı öncesinde müslümanların ordusunun durumunu açıklayınız.

Kumandan: Hz. Muhammed (s.a.v)

Ordu: 314 kişi, 9-10 kişi zırhlı, 70 deve, 2 at

16.        Bedir savaşı öncesinde müşriklerin ordusunun durumunu açıklayınız.

Kumandan: Ebu Cehil

Ordu: 1000 asker, 700 deve, 100 süvari

17.        Aşağıdaki Bedir savaşı ile ilgili verilen cümleleri uygun ifadelerle tamamlayınız.

Secdeye, on, Mübareze, Hz. Osman, elli, meleklerini, Ebu Süfyan, su, yetmiş, anlaşma, örtüye, rüzgarı, ondört, Hz. Ebubekir, kum, Ebu Cehil, Hz. Ali, el-Ariş, suffe, Hz. Ömer, Musab bin Umeyr

¾            Hz. Peygamber (s.a.v) savaş kararından sonra ….HZ. EBU BEKİR…. ile keşfe çıkmış ve Mekke ordusu hakkında bilgi toplamıştır.

¾            Bedir savaşı başlamadan önce Hz. Muhammed (s.a.v) için alana hâkim bir yerde karargâh olarak kullanılabilecek bir gölgelik (..el-ARİŞ..) yapılır.

¾            Hz. Peygamber, genel komutanlık sancağını (beyaz sancağı) taşımak için ….MUSAB BİN UMEYR’i….. görevlendirmiştir.

¾            Hz. Peygamber, bilgi toplamak için görevlendirdiği Ammar bin Yasir ve Ab­dullah bin Mesud’dan Kureyş ordusunun huzursuz ve korku içinde olduğunu öğrenmiştir. Bunun üzerine barış sağlamak için son bir hamle yapmış ve …..HZ. ÖMER’i…… elçi olarak müşriklere göndermiştir.

¾            Hz. Ömer müşriklere, bırakıp gitmelerini, müslümanların onlarla savaşmak istemediğini söylemiştir. Bu teklife bazı müşrikler olumlu baksa da ……EBU CEHİL’in…….. kışkırtıcı ve etkili konuş­maları birçok Mekkelinin savaşmaya karar vermesine neden olmuştur.

¾            O dönemde savaşların “…MÜBAREZE….” denilen teke tek karşılıklı vuruşmay­la başlaması âdetti.

¾            Hz. Peygamber'de karargâhında ….SECDEYE… kapanarak Allah’tan (cc) yardım ve zafer niyaz etmiştir. Savaşın kızıştığı bir sırada Allah Resulü yerden bir avuç ….KUM… almış ve müşriklere serperek “Yüzleri kara olasıca! Allah'ım! Onların kalplerine korku ve ayaklarına titreme ver! ” diye dua etmiştir.

¾            Bedir Savaşı’nda Allah’ın (c.c) bir diğer desteği de …MELEKLERİNİ.. gönder­mesidir.

¾            Hz. Peygamber, müşrikleri takip eden ….HZ. ALİ… ve yanındakilere özellikle savaşa zorla katılan bazı kişileri öldürmemelerini emret­miştir.

¾            Savaş sona erdiğinde müşriklerden ….YETMİŞ… kişi öldürülmüş ve yetmiş kişi de esir edilmiştir. Mekke’nin ileri gelenlerinden Ebu Cehil ve Ümeyye bin Halef ölen kişilerdendir. Müslümanlardan ise …..ON DÖRT….. kişi şehit olmuştur.

18.        Bedir savaşının müslümanlar açısından sonuçlarından iki tanesini yazınız.

¾            Müslümanların ve İslam Devleti’nin Arap Yarımadası’ndaki tanınırlığı art­mıştır.

¾            Hz. Peygamber, İslam’ı tebliğ için daha geniş bir alan bulmuştur.

¾            Suriye ticaret yolunu kullanacakların müslümanlara tabi olacakları kesin­leşmiştir.

¾            Hz. Peygamber’in tutum ve davranışları İslam savaş hukukunun temel­lerini oluşturmuştur.

¾            Müslümanlar Bedir’deki zaferin aslında kendilerinden değil Allah’tan (c.c) gelen bir lütuf olduğunu fark edip Allah’ın (c.c) yardımına inandıkları ve güvendikleri sürece zafere ulaşacaklarını anlamışlardır.

¾            İslam Devleti’nin dine dayalı siyasal yapısının sağlamlaştığı ortaya kon­muştur.

¾            Hz. Peygamber’in uyguladığı esir siyaseti oldukça olumlu sonuçlar ver­miştir. Çünkü serbest bırakılan esirlerin bir kısmı gördükleri muameleden etkilenerek Mekke’de Müslüman olduklarını ilan etmişler ve İslam’ı tebliğ için mücadele etmişlerdir.

19.        Hz. Peygamber Bedir esirlerine iyi davranılmasını ve başlarına koyduğu sahabi ile Medine’ye getirilmesini istemiştir. Öyle ki Müslümanlar yürürken esirler deve sırtında getirilmiştir. Yemek ve su verilerek gerekli ihtiyaçları giderilmiştir. Hz. Peygamber “Umarım bir gün hoşlanacağın duruma gelir” diyerek Hz. Ömer’in bir esire zarar vermesini engellemiştir.

Hz. Peygamber henüz Medine’ye varmadan esirlere ne yapılacağı konusunda Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer ile istişare etmiştir. Hz. Ebu Bekir, Mekke’de akrabaları olduğu için esirlerin fidye alınarak serbest bırakılmalarını tavsiye etmiştir. Hz. Ebu Bekir'e göre bu onların hidayetine vesile olabilir. Peygamberimiz, Hz. Ebu Bekir’in görüşünü benimsemiş ve İslam’ın engin ba­ğışlayıcılığına örnek olmuştur. Alınan bu karar üzerine Hz. Peygamber, yaptığı istişarelerle esirler için bin dirhemden dört bin dirheme kadar fidye belirlemiştir. Mali durumu yerinde olanlardan fidye alarak onları serbest bırakmıştır. Hatta Hz. Peygamber’in amcası Abbas dahi savaşa katıldığı için fidye vererek kurtulmuştur. Bunun yanında esirlerden mali durumu iyi ol­mayıp okuma yazma bilenler, on Müslüman çocuğa okuma yazma öğretmeleri karşılığı serbest bırakılmıştır. Hiçbir imkânı olmayanlar ise sadece Müslümanların aleyhine çalışmayacaklarına dair söz vermeleri şartıyla serbest bırakılmıştır. Hz. Peygamber'in damadı Ebulas da esirler arasındadır. Hz. Zeyneb fidye olarak annesi Hz. Hatice’nin düğünde verdiği gerdanlığı gönderir. Gerdanlık gelince Hz. Peygamber tanır ve oldukça duygulanır. Ashabından Ebulas'ı bırakmala­rını ve gerdanlığı da iade etmelerini rica eder.

a)             Hz. Peygamber’in esirlere iyi davranmasının bireysel ve toplumsal etkileri neler olabilir?

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) esirlere iyi davranması, bireylerde merhamet, vicdan ve adalet bilincinin gelişmesini sağlamış, birçoğunun kendi iradeleriyle İslam'a girmelerini sebep olmuştur.

Toplumda ise İslam’ın insanı merkeze alan, şiddeti değil ıslahı önceleyen bir anlayışa sahip olduğu algısını güçlendirmiş, farklı topluluklar arasında güven ortamı oluşturmuştur.

Hz. Peygamber’in esirlere yönelik insani tutumu, daha sonraki İslam devletlerinde uygulanacak olan savaş hukuku ve esir hakları için temel bir model (örneklem) teşkil etmiştir.

Bedir Esirleri olayı, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) yalnızca bir komutan değil; aynı zamanda ahlak, adalet ve merhamet rehberi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu örnek uygulamalar, İslam toplumunun temelini oluşturan insani ve evrensel değerleri güçlü biçimde yansıtmıştır.

b)            Esirlerin serbest bırakılmasında uygulanan farklı yöntemler, İslam’ın temel değerleri açısından nasıl bir anlam taşımaktadır?

 İslam’ın adalet, ilim, merhamet ve toplumsal fayda ilkelerine verdiği önemi göstermektedir. Bu uygulamalar, İslam’ın intikamcı değil eğitici, onarıcı ve insanı kazanmaya yönelik bir din olduğunu ortaya koymaktadır.

c)             Hz. Peygamber'in, Bedir esirlerinden damadı Ebulas'ı serbest bırakması onun liderlik anlayışındaki merhamet, adalet ve aile bağlarına verdiği önemi nasıl gösterir?

Hz. Peygamber (s.a.v.), Ebulas’ı serbest bırakırken adalet ilkesinden sapmamış, ancak merhamet ve aile bağlarını da göz ardı etmemiştir. Bu tutum, onun liderliğinde hukuk ile insanî duyguların dengeli biçimde bir arada yürütüldüğünü ve kişisel yakınlıkların ayrıcalık sebebi yapılmadığını göstermektedir.